Chắp bút sách là gì? Ai nên thuê và quy trình từ ý tưởng tới sách in

01 Chắp bút sách (ghostwriting) là gì?

Chắp bút, tiếng Anh gọi là ghostwriting, là việc một người viết ngồi lại cùng tác giả để lắng nghe, ghi chép, rồi chuyển những ý tưởng, trải nghiệm sống, bài học quản trị hay kiến thức chuyên môn của tác giả thành một cuốn sách hoàn chỉnh.

Việc chắp bút dựa trên ba nguyên tắc mà hai bên thống nhất ngay từ đầu.

• Quyền tác giả thuộc về bạn. Tên bạn là tên tác giả duy nhất xuất hiện trên bìa sách, trong hồ sơ nộp cho nhà xuất bản và trên các ấn phẩm giới thiệu sách.
• Tư tưởng và câu chuyện là của bạn. Người chắp bút không tự nghĩ ra nội dung. Họ làm việc như một người phỏng vấn và sắp xếp câu chữ, để suy nghĩ của bạn được diễn đạt mạch lạc và cuốn hút.
• Thông tin của bạn được giữ kín. Người chắp bút ký cam kết bảo mật (NDA) và chỉ là người hỗ trợ đứng phía sau cuốn sách.

Ở Việt Nam cũng như trên thế giới, cách làm sách này đang phổ biến dần, vì nhiều người muốn để lại câu chuyện và kinh nghiệm thực tế của mình dưới dạng một cuốn sách.

02 Những ai thường cần tới người chắp bút?

Không phải ai muốn làm sách cũng có đủ thời gian ngồi viết. Người chắp bút thường làm việc với bốn nhóm tác giả dưới đây.

1. Doanh nhân, chủ doanh nghiệp và nhà sáng lập

Bạn đã có mười, hai mươi năm lăn lộn trên thương trường, với nhiều bài học thực tế về quản trị con người, điều hành kinh doanh và vượt qua khó khăn. Một cuốn sách giúp bạn chia sẻ những kinh nghiệm ấy, xây dựng văn hóa công ty hoặc làm quà tặng đối tác. Có điều, công việc bận rộn khiến bạn khó bỏ ra vài trăm giờ để ngồi gõ máy tính.

2. Bác sĩ, giảng viên và các chuyên gia trong ngành

Bạn có kiến thức chuyên sâu về y tế, tài chính, giáo dục hay tâm lý. Cái khó là diễn đạt kiến thức ấy sao cho người đọc bình thường dễ hiểu mà vẫn chính xác. Người chắp bút sẽ giúp bạn bắc cầu giữa ngôn ngữ chuyên ngành và lời ăn tiếng nói hằng ngày.

3. Người cao tuổi muốn để lại hồi ký, tự truyện cho gia đình

Sau một đời đi qua nhiều biến cố, bạn muốn ghi lại chặng đường đã qua để con cháu đời sau hiểu về cội nguồn và những lời dặn của cha ông. Người chắp bút sẽ lắng nghe, ghi lại từng kỷ niệm và kể lại bằng giọng văn mộc mạc, ấm áp.

4. Cơ quan, doanh nghiệp muốn làm sách nhân dịp kỷ niệm ngày thành lập

Vào dịp kỷ niệm 10, 20 hay 30 năm thành lập, một cuốn kỷ yếu kể lại những năm tháng đã qua của đơn vị là món quà ý nghĩa để gửi tới khách hàng, đối tác và toàn thể nhân viên.

03 Ba băn khoăn hay gặp khi thuê chắp bút và cách Vylink Books giải quyết

Nhiều người muốn làm sách nhưng vẫn còn ngần ngại vì ba băn khoăn sau.

Băn khoăn 1: "Tôi sợ cuốn sách mất đi giọng văn của chính mình"

Nhiều người lo người viết hộ sẽ dùng câu chữ hoa mỹ, sáo rỗng hoặc nặng lý thuyết.

Vì vậy, quy trình của Vylink Books luôn có bước viết chương mẫu để thử giọng văn. Sau những buổi trò chuyện đầu tiên, người viết sẽ viết thử một chương quan trọng. Bạn trực tiếp đọc, góp ý và chỉnh từng cách dùng từ, cách xưng hô. Chỉ khi bạn thấy đúng là giọng của mình, người viết mới viết tiếp các chương sau.

Băn khoăn 2: "Tôi sợ lộ thông tin kinh doanh hay chuyện riêng tư"

Khi kể lại trải nghiệm thực tế, sẽ có những chuyện khó nói hoặc những số liệu nội bộ cần giữ kín.

Tại Vylink Books, hai bên ký cam kết bảo mật bằng văn bản trước buổi phỏng vấn đầu tiên. Bạn có quyền yêu cầu bỏ bớt hoặc sửa lại bất kỳ thông tin nào trong bản thảo cuối cùng.

Băn khoăn 3: "Viết xong rồi, ai sẽ lo khâu xin giấy phép, dàn trang và in?"

Nếu thuê một người viết tự do bên ngoài, sau khi nhận file Word bạn lại phải tự đi tìm nhà xuất bản để xin phép, tự tìm người vẽ bìa và tự tìm xưởng in.

Vylink Books làm tiếp tất cả các khâu đó. Từ buổi trò chuyện đầu tiên cho tới khi cuốn sách in xong được gửi về tận tay bạn, mọi việc nằm trong một quy trình rõ ràng và bạn chỉ làm việc với một người phụ trách.

04 Năm bước chắp bút một cuốn sách tại Vylink Books

Từ buổi gặp đầu tới lúc cầm sách in, công việc chia thành năm bước như sơ đồ dưới đây.

1. 01Khảo sát và lập dàn ý cuốn sách
2. 02Phỏng vấn trực tiếp từng buổi
3. 03Viết chương mẫu và thống nhất giọng văn
4. 04Viết và duyệt từng chương một
5. 05Dàn trang InDesign, xin phép NXB và in sách

1. Khảo sát mục tiêu và lập dàn ý. Người phụ trách cùng bạn làm rõ cuốn sách viết cho ai đọc và nội dung chính là gì, rồi dựng mục lục chi tiết cho từng phần.
2. Phỏng vấn trực tiếp. Hai bên trò chuyện khoảng 6 đến 8 buổi với hồi ký gia đình, hoặc 8 đến 12 buổi với sách chuyên môn, gặp trực tiếp hay qua Google Meet, Zalo đều được. Người phụ trách ghi âm, chép lại và chắt lọc các ý chính.
3. Thống nhất giọng văn qua chương mẫu. Người viết viết thử một chương để bạn đọc và chỉnh câu chữ cho đúng phong cách của mình.
4. Viết và duyệt theo từng chương. Cứ sau 1 đến 2 tuần, một chương mới được viết xong và gửi bạn đọc duyệt. Chỗ nào cần sửa thì sửa luôn ở chương đó, để cuối dự án không còn một đống việc tồn.
5. Dàn trang và làm thành sách. Người dàn trang đưa bản thảo vào InDesign, đồng thời bìa sách được thiết kế. Sau đó Vylink Books làm hồ sơ gửi nhà xuất bản phù hợp để xin giấy phép và đăng ký mã ISBN, rồi in sách và gửi về tận nhà bạn.

05 Chi phí chắp bút được tính như thế nào?

Chi phí chắp bút một cuốn sách phụ thuộc vào ba yếu tố chính.

• Độ dày cuốn sách được tính theo số từ dự kiến, ví dụ 35.000, 50.000 hay 70.000 từ.
• Lượng tư liệu cần xử lý khác nhau giữa một cuốn hồi ký gia đình kể chuyện và một cuốn sách kinh tế, quản trị cần tìm thêm số liệu và tài liệu đi kèm.
• Phạm vi công việc tùy vào việc bạn chỉ cần bản thảo hay muốn làm tiếp cả dàn trang, xin giấy phép và in sách.

Tại Vylink Books, chi phí chắp bút bắt đầu từ 35.000.000đ và đã bao gồm thiết kế bìa. Trước khi bắt tay vào viết, từng khoản đều được nêu cụ thể trong hợp đồng. Bạn đặt cọc 50% qua mã QR khi ký hợp đồng và thống nhất dàn ý, 50% còn lại thanh toán khi nhận bản thảo hoàn chỉnh.

Câu hỏi thường gặp

Câu chuyện của bạn xứng đáng có một cuốn sách

Mỗi người đều mang theo những trải nghiệm không ai giống ai. Viết chúng thành sách là cách giữ lại câu chuyện của hôm nay, và để lại một kỷ niệm cho con cháu sau này.

Nếu bạn đang ấp ủ một câu chuyện hay một bài học muốn kể, Vylink Books sẵn lòng cùng bạn đưa nó thành một cuốn sách in trọn vẹn.

Muốn biết thêm cách hai bên phối hợp và mức chi phí cho từng loại sách, bạn xem trang chắp bút sách của Vylink Books. Toàn bộ chặng đường từ bản thảo tới sách in được trình bày ở quy trình làm sách và Cẩm nang tự xuất bản sách lần đầu. Nếu bạn tự soạn một phần bản thảo, hãy dùng file Word mẫu cho gọn gàng; có bản thảo rồi thì công cụ tính giá và số trang dự kiến giúp bạn có con số để lên ngân sách.