01 Khổ sách ảnh hưởng thế nào tới cảm giác đọc và giá in?
Khi bạn cầm một cuốn sách lên trong hiệu sách, kích thước và cảm giác trên tay là điều đầu tiên bạn nhận ra. Một cuốn sách vừa khổ giúp người đọc cầm lâu không mỏi tay và dễ bỏ vào túi mang theo.
Trong nghề in, chọn khổ sách còn là một bài toán chi phí.
- Các nhà máy giấy ở Việt Nam thường cắt giấy theo những khổ ram tiêu chuẩn, phổ biến là 65 x 86 cm và 79 x 109 cm.
- Nếu bạn chọn một kích thước lệch khổ, xưởng in buộc phải xén bỏ nhiều giấy thừa. Phần thừa này có thể lên tới 15 đến 30%, và khoản tiền đó được tính thẳng vào giá in mỗi cuốn sách của bạn.
Vì vậy, chọn một khổ sách thông dụng là cách đơn giản nhất để cuốn sách vừa tay mà vẫn tiết kiệm chi phí in.
Tóm tắt nhanh các khổ sách tiêu chuẩn tại Việt Nam:
- Khổ 13 x 19 cm (130 x 190 mm): Khổ vàng của tiểu thuyết, tập thơ, truyện ngắn và hồi ký; tiết kiệm chi phí in nhất vì tận dụng trọn vẹn ram giấy 65 x 86 cm.
- Khổ 14,5 x 20,5 cm (145 x 205 mm): Khổ sách phổ biến nhất ở hiệu sách, chuyên dùng cho sách kỹ năng, kinh doanh, tản văn và tâm lý; trang giấy thoáng mắt, dễ đọc.
- Khổ 16 x 24 cm (160 x 240 mm): Khổ tiêu chuẩn của giáo trình, sách lịch sử, tài liệu chuyên khảo; trang trọng, nhiều diện tích cho bảng biểu và chú thích chân trang.
- Khổ 19 x 27 cm & khổ vuông 20,5 x 20,5 cm: Khổ lớn dành riêng cho sách ảnh, kỷ yếu cơ quan và sách tranh thiếu nhi.
02 Bảng tổng hợp các khổ sách in thông dụng tại Việt Nam
Bảng dưới đây tóm tắt những khổ sách được in nhiều nhất ở Việt Nam, kèm thể loại thường dùng và mức chi phí của từng khổ.
| Khổ sách | Kích thước thành phẩm (rộng x cao) | Thể loại sách thường dùng | Cảm giác cầm trên tay | Về mặt chi phí |
|---|---|---|---|---|
| 13 x 19 cm | 130 x 190 mm | Tiểu thuyết, tập thơ, truyện ngắn, tản văn, hồi ký mỏng | Nhỏ gọn, cầm một tay vừa vặn | Tiết kiệm nhất vì ít bỏ phí giấy khi in trên khổ 65 x 86 cm |
| 14,5 x 20,5 cm | 145 x 205 mm | Sách kỹ năng, kinh doanh, tâm lý, đời sống | Vừa tay, trang giấy thoáng mắt | Giá in hợp lý, là khổ gặp nhiều nhất ngoài hiệu sách |
| 16 x 24 cm | 160 x 240 mm | Giáo trình, công trình nghiên cứu, sách lịch sử | Dày dặn, trang trọng, hợp với sách tra cứu | Chi phí trung bình, vừa khổ giấy 79 x 109 cm |
| 19 x 27 cm | 190 x 270 mm | Kỷ yếu cơ quan, tạp chí, sách tranh ảnh | Khổ rộng, nhiều chỗ để trình bày hình ảnh | Chi phí in cao hơn, cần cách đóng gáy riêng |
| 20,5 x 20,5 cm | 205 x 205 mm | Sách thiếu nhi, sách ảnh khổ vuông | Khổ vuông, lạ mắt | Cần xén giấy và bình bản riêng |
03 Mỗi khổ sách có điểm mạnh và giới hạn riêng
Mỗi khổ sách hợp với một kiểu nội dung riêng. Dưới đây là những điều bạn nên cân nhắc với từng khổ.
1. Khổ 13 x 19 cm là cỡ sách quen thuộc của văn học và thơ ca
Đây là khổ sách có từ lâu ở Việt Nam và rất quen thuộc với người đọc tiểu thuyết, thơ và tản văn.
Khổ 130 x 190 mm khớp với khổ giấy in công nghiệp nên hầu như không thừa giấy xén. Cuốn sách nhẹ, vừa tay, tiện mang theo khi đi làm hay đọc trước giờ ngủ. Giới hạn của khổ này là trang giấy nhỏ, nên khó xếp những bảng biểu nhiều cột hay sơ đồ nằm ngang. Những cuốn hợp với khổ 13 x 19 cm nhất là tiểu thuyết, truyện ngắn, tập thơ, sách bỏ túi và hồi ký viết cho gia đình.
2. Khổ 14,5 x 20,5 cm được chọn nhiều cho sách kỹ năng và kinh doanh
Phần lớn sách kinh tế và sách kỹ năng làm việc trong hiệu sách hiện nay được in ở khổ này.
Mặt trang rộng hơn khổ 13 x 19 cm khoảng 20%, nên người dàn trang dễ xếp khung tóm tắt, sơ đồ, bảng biểu và đoạn trích mà trang sách vẫn không chật chội. Đổi lại, cuốn sách to hơn một chút và bạn sẽ cần một chiếc túi cỡ vừa để mang theo. Khổ này hợp với sách kinh doanh, quản trị, kỹ năng mềm, nuôi dạy con và sách về lối sống.
3. Khổ 16 x 24 cm hợp với công trình nghiên cứu và sách chuyên khảo
Khổ sách này thường dành cho tài liệu học thuật hoặc những cuốn sách tư liệu dày.
Bề ngang 160 mm đủ chỗ cho bảng số liệu nhiều cột và công thức dài mà không bị ngắt dòng khó coi. Chân trang rộng nên chứa được nhiều chú thích mà không lấn vào phần chữ chính, và cuốn sách đặt trên giá trông dày dặn, trang trọng. Giới hạn của khổ này là sách khá nặng, người đọc thường phải đặt lên bàn chứ khó cầm lâu trên tay. Khổ 16 x 24 cm hay được dùng cho giáo trình, kỷ yếu hội thảo, sách lịch sử và tài liệu nghiên cứu về pháp luật hay y khoa.
4. Khổ 19 x 27 cm và khổ vuông 20,5 x 20,5 cm dành cho sách nhiều hình ảnh
Trang sách ở hai khổ này rộng rãi, đủ chỗ cho tranh vẽ, ảnh màu cỡ lớn hay lối trình bày kiểu tạp chí. Bù lại, sách tốn giấy hơn và tốn thêm tiền gia công gáy khâu chỉ, nên giá mỗi cuốn sẽ cao hơn. Chúng hợp với sách tranh thiếu nhi, kỷ yếu cơ quan, sách dạy nấu ăn và sách ảnh.
04 Tay sách là gì và vì sao số trang nên chia hết cho 4, 8 hoặc 16
Trong nghề in có một khái niệm rất quan trọng gọi là tay sách (signature).
Tay sách hình thành từ cách máy in công nghiệp làm việc.
- Xưởng in không in từng trang lẻ, mà in 8, 16 hoặc 32 trang lên cả hai mặt của một tờ giấy lớn.
- In xong, máy gấp tờ giấy lớn đó lại thành một tập nhỏ, và tập nhỏ ấy gọi là một tay sách. Các tay sách sau đó được xếp theo thứ tự, khâu chỉ và vào keo ở gáy.
Vì nguyên lý gấp này, tổng số trang ruột của cuốn sách nên là bội số của 4, và thuận cho xưởng in hơn nữa nếu là bội số của 8 hoặc 16.
Một ví dụ cụ thể sẽ giúp bạn dễ hình dung.
- Nếu bản thảo dàn ra 205 trang, xưởng in không thể in lẻ một trang, nên cuốn sách phải thành 208 trang (16 x 13 = 208).
- Khi đó, ba trang cuối sách sẽ để trắng.
- Nếu người dàn trang không để ý và để sách rơi vào 193 trang, bạn sẽ phải trả tiền giấy và tiền in cho cả một tay sách 16 trang chỉ để chứa đúng một trang chữ (16 x 12 = 192).
Người làm sách có kinh nghiệm sẽ khéo léo giãn dòng, giãn đoạn hoặc thêm trang lót để tổng số trang rơi đúng vào điểm chẵn của tay sách, nhờ vậy bạn đỡ tốn tiền in.
05 Ba câu hỏi giúp bạn chọn được khổ sách phù hợp
Trước khi bắt đầu dàn trang, bạn hãy tự trả lời ba câu hỏi dưới đây.
- Người đọc thường đọc cuốn sách này ở đâu?
Nếu người đọc cầm sách đọc lúc rảnh, trên xe hay trước giờ ngủ, khổ 13 x 19 cm là rất hợp. Nếu họ đọc ở bàn làm việc để tra cứu và ghi chép, khổ 14,5 x 20,5 cm hoặc 16 x 24 cm sẽ tiện hơn. - Nội dung có nhiều bảng biểu và hình ảnh không?
Sách thuần chữ in khổ 13 x 19 cm là tiết kiệm nhất. Sách có nhiều bảng số liệu và hình ảnh nên chọn từ khổ 14,5 x 20,5 cm trở lên để bảng không bị thu nhỏ tới mức khó đọc. - Bản thảo của bạn dài bao nhiêu từ?
Với bản thảo ngắn, dưới 30.000 từ, khổ 13 x 19 cm giúp cuốn sách dày khoảng 100 trang, cầm vừa tay và không quá mỏng. Với bản thảo dài trên 100.000 từ, khổ 16 x 24 cm giúp giảm bớt số trang in để gáy sách không quá dày.
Câu hỏi thường gặp
Khổ sách nào được dùng nhiều nhất ở Việt Nam?
Khổ 14,5 x 20,5 cm (145 x 205 mm) là khổ gặp nhiều nhất ngoài hiệu sách, chủ yếu cho sách kỹ năng, kinh doanh, tâm lý và đời sống. Với văn học, thơ và hồi ký, khổ 13 x 19 cm (130 x 190 mm) quen thuộc hơn và cũng là khổ đỡ tốn giấy nhất.
Chọn khổ sách lệch chuẩn có làm giá in cao hơn không?
Có. Giấy ở Việt Nam thường được cắt theo khổ ram 65 x 86 cm và 79 x 109 cm. Khổ sách không khớp với các khổ này buộc xưởng in xén bỏ nhiều giấy thừa, có khi tới 15 đến 30%, và phần giấy bỏ đi được tính vào giá mỗi cuốn.
Vì sao số trang sách nên chia hết cho 4, 8 hoặc 16?
Vì xưởng in in 8, 16 hoặc 32 trang lên hai mặt một tờ giấy lớn rồi gấp lại thành tay sách. Nếu số trang lệch, ví dụ 193 trang, bạn phải trả tiền cho cả một tay sách 16 trang chỉ để chứa một trang chữ. Người dàn trang có thể giãn dòng, giãn đoạn hoặc thêm trang lót để số trang rơi đúng điểm chẵn.
Bản thảo dài hay ngắn thì nên chọn khổ nào?
Bản thảo dưới 30.000 từ in khổ 13 x 19 cm sẽ dày khoảng 100 trang, cầm vừa tay mà không quá mỏng. Bản thảo trên 100.000 từ nên cân nhắc khổ 16 x 24 cm để bớt số trang và gáy sách không quá dày.
06 Xem trước số trang dự kiến cùng Vylink Books
Chọn đúng khổ sách ngay từ đầu giúp bạn hình dung cuốn sách rõ hơn và tính được chi phí in sát với thực tế.
Nếu bạn muốn biết bản thảo Word của mình khi dàn sang từng khổ sách sẽ dày khoảng bao nhiêu trang, công cụ tính chi phí xuất bản và in sách tự động sẽ cho bạn con số ước tính chính xác ngay sau khi tải file lên. Bạn cũng có thể tham khảo dịch vụ in sách theo yêu cầu từ 50 cuốn để in thử nghiệm trước khi quyết định số lượng lớn. Còn nếu bạn chưa bắt đầu gõ bản thảo, file Word mẫu tại /tai-nguyen/mau-ban-thao-vylinkbook.docx đã đặt sẵn lề trang và kiểu đề mục để bạn viết thẳng vào.
Những bước còn lại, từ dàn trang, xin giấy phép đến in và nhận sách, được trình bày chi tiết từng bước trong Cẩm nang tự xuất bản sách trọn gói lần đầu.