Quà 20/10 cho mẹ ý nghĩa: giữ giọng mẹ kể chuyện ngày xưa

Năm nào cũng vậy, sát ngày 20/10 là nhiều người con lại loay hoay chọn quà cho mẹ. Tặng khăn lụa, nước hoa hay bộ ấm chén thì mẹ gói ghém cất vào tủ. Hỏi mẹ thích gì, mẹ chỉ cười: các con về ăn bữa cơm là mẹ vui rồi.

Chúng tôi muốn gợi ý một món quà gần như không tốn công đi mua: ghi lại tiếng mẹ khi mẹ kể chuyện ngày trước. Bạn bắt đầu được ngay tối 20/10 với chiếc điện thoại trong túi. Nếu cả nhà muốn đi tiếp, những đoạn ghi âm đó có thể thành một cuốn sách mà chương nào cũng nghe được giọng mẹ.

Thứ ở lại lâu nhất trong ký ức về mẹ

Hiếm ai nhiều năm sau còn nhớ mình từng tặng mẹ món gì. Cái còn lại là tiếng mẹ gọi tên từng đứa, câu mẹ dặn mỗi lần con xách ba lô đi xa, tiếng mẹ bật cười khi nhắc lại ngày đầu về nhà chồng. Ảnh giữ được khuôn mặt. Tiếng nói thì chỉ nằm trong trí nhớ của người ở lại, mà trí nhớ mờ dần theo năm.

Giọng mẹ cũng già đi cùng mẹ: trầm xuống, chậm lại, có hôm đứt hơi vì mệt. Vì thế, nên thu giọng mẹ từ lúc mẹ còn khỏe và còn hứng kể. Ngồi xuống xin mẹ kể chuyện cũng là cách cho mẹ biết các con thật lòng muốn nghe.

Thu giọng mẹ tại nhà, chỉ cần một chiếc điện thoại

Không phải mua micro hay máy thu riêng. Ứng dụng ghi âm cài sẵn trong máy đã dùng được. Bạn chỉ cần nhớ năm điều:

1. Xin phép mẹ trước. Mẹ biết đang được ghi âm và gật đầu rồi thì kể thoải mái hơn. Đó cũng là phép lịch sự tối thiểu với mẹ.
2. Tìm góc yên tĩnh. Tắt ti vi, tắt quạt nếu có thể, ngồi xa gian bếp và cửa trông ra đường. Tạp âm nền là thứ về sau khó lọc nhất.
3. Để máy nằm trên bàn, cách mẹ khoảng một gang tay tới nửa mét. Cầm máy chĩa sát mặt dễ khiến mẹ ngượng.
4. Chuyển sang chế độ máy bay, kẻo có cuộc gọi đến làm ngắt bản ghi giữa chừng.
5. Cất file gốc cẩn thận. Chép sang máy tính hoặc ổ lưu trữ, đặt tên theo ngày thu. File gửi qua mạng xã hội thường bị nén, tiếng sẽ kém đi.

Câu mở chuyện càng cụ thể càng dễ trả lời. Thử hỏi: hôm cưới, bên nhà ngoại ai đi đưa dâu? Bữa đầu tiên về nhà chồng mẹ nấu món gì? Trong mấy anh em, đứa nào làm mẹ thức trắng nhiều đêm nhất? Mỗi lần chừng nửa tiếng là vừa sức. Thấy mẹ mỏi thì dừng, hẹn hôm sau kể tiếp.

Khi tiếng mẹ đi vào trang sách

Các file ghi âm không nhất thiết phải nằm yên trong điện thoại. Với sách nói hồi ký của Vylink Books, chuyện đời mẹ được in thành sách, mỗi chương có một mã QR nhỏ in kèm. Con cháu bật camera điện thoại, quét mã là nghe chương đó, không cần cài thêm gì. Gia đình còn nhận trọn bộ file âm thanh để lưu và sao cho từng nhà.

Mẹ chưa viết hồi ký cũng không sao. Các con có thể tự chép lại từ những buổi trò chuyện, hoặc mời người chắp bút tới nói chuyện với mẹ rồi viết thành bản thảo. Ảnh cũ, từ tấm chụp thời mẹ còn con gái tới tấm mẹ bế đứa cháu đầu lòng, được đặt vào chương kể về đúng quãng đời ấy.

Mẹ khỏe hay yếu đều có cách làm bản nghe

Đọc trọn một cuốn sách hai trăm trang là quá sức với nhiều người mẹ. Vì vậy Vylink Books đưa ra hai hướng để gia đình chọn.

Mẹ tự đọc vài chương mẹ tâm đắc

Hướng này hợp với mẹ còn khỏe và thích tự đọc. Mẹ chọn mấy chương nhớ nhất, thu ngay ở nhà theo từng buổi ngắn 20 đến 30 phút; mệt thì nghỉ, hôm khác làm tiếp. Mẹ không cần đọc trơn như người dẫn chương trình. Chỗ mẹ ngập ngừng, chỗ mẹ phì cười lại chính là thứ con cháu muốn giữ. Cả bản nghe theo hướng này đều là tiếng thật của mẹ.

Mẹ thu vài phút dặn dò, các chương còn lại dùng giọng dựng lại

Hướng này dành cho mẹ đã yếu sức hoặc mắt kém. Mẹ chỉ thu chừng 2 đến 3 phút lời dặn dò, lời tâm sự với con cháu, và đoạn ấy giữ nguyên như lúc thu. Những chương khác được đọc bằng giọng dựng lại từ mẫu giọng thật của mẹ.

Giọng dựng lại nghe rất gần giọng mẹ, nhưng không trọn vẹn như khi mẹ tự đọc. Bởi vậy gia đình được nghe thử một đoạn mẫu trước. Nghe chưa ưng thì gia đình chuyển sang hướng mẹ tự đọc.

Bốn nguyên tắc khi dùng giọng của mẹ

Tiếng nói là phần rất riêng của mỗi người. Khi gia đình chọn hướng có giọng dựng lại, Vylink Books làm theo bốn nguyên tắc dưới đây và ghi thành văn bản gửi gia đình:

• Mẹ tự ký đồng ý. Văn bản do chính mẹ ký lúc hoàn toàn tỉnh táo; con cái không ký thay.
• Ghi rõ đâu là giọng thật. Đầu sách và đầu mỗi file nghe đều chỉ rõ đoạn nào là tiếng thật của mẹ, đoạn nào là giọng dựng lại.
• Mẫu giọng chỉ phục vụ cuốn sách này. Mẫu giọng không dùng vào việc khác và bị xóa sau khi bàn giao, trừ khi gia đình muốn làm thêm chương.
• Bản nghe chỉ ở trong nhà. Không bán, không đưa lên các nền tảng nghe sách.

Chúng tôi không dựng giọng của người đã khuất, vì người ấy không còn tự mình đồng ý được. Nếu nhà còn giữ băng cát-xét hay video cũ có tiếng mẹ, người phụ trách có thể lọc sạch tiếng rồi ghép những đoạn thu thật đó vào sách.

20/10 đã tới gần mà sách chưa thể xong

Viết, thu âm, dàn trang rồi in một cuốn sách có giọng mẹ mất vài tháng, không thể gói trong mấy ngày. Món quà bạn trao mẹ hôm 20/10 có thể là buổi thu âm đầu tiên. Hoặc đó là một tấm phiếu quà tặng để mẹ biết các con đã dành sẵn cho mẹ một cuốn sách.

Phiếu in khổ A5, mang tên mẹ, câu chúc của các con và một mã QR. Số tiền do bạn chọn; bạn đặt qua Zalo và chuyển khoản, đang ở xa thì nhận ảnh chụp phiếu để gửi về. Phiếu có hạn 6 tháng, dùng được cho mọi dịch vụ của Vylink Books, nên cả nhà thong thả chọn lúc mẹ khỏe, vui để bắt đầu kể.

Chi phí sách nói hồi ký được báo cho từng cuốn, tùy số chương cần bản nghe và hướng làm gia đình chọn. Báo giá bằng văn bản được gửi trước khi bắt tay vào việc. Nhà nào đang tính làm sách chung cho cả bố và mẹ dịp mừng thọ thì xem thêm bài quà mừng thọ cha mẹ tuổi 70, 80.

Câu hỏi thường gặp

Từ những trang mẹ đã viết

Nếu mẹ đã gõ sẵn một phần hồi ký trong file Word, bạn có thể tải lên công cụ ước lượng số trang từ file Word để biết sơ bộ cuốn sách sẽ dày bao nhiêu và chi phí in khoảng bao nhiêu. Những trang mẹ viết tay thì các con gõ lại theo file Word mẫu cho gọn trước khi gửi. Còn muốn bàn cách làm, bạn gọi hoặc nhắn Zalo 0822657856, kể qua về mẹ và sức khỏe của mẹ; người phụ trách sẽ đề xuất hướng làm nhẹ nhàng nhất cho mẹ.