Nhiều tác giả sau khi hoàn thành cuốn sách đầu tay thường nghĩ rằng khâu in ấn là xong phần việc nặng nhất. Nhưng đến khi xe tải chở vài thùng sách về xếp trước cửa nhà, cảm giác bối rối mới thực sự bắt đầu: làm sao để nhận tiền chuyển khoản của từng người mà không bị nhầm lẫn, đóng gói thế nào để sách đi đường xa không bị móp góc, và làm thế nào để liên hệ lại với những người từng ngỏ ý muốn mua?
Bài viết này chia sẻ kinh nghiệm thực tế về cách tự tổ chức bán sách trực tiếp sau khi đã có giấy phép lưu hành, giúp bạn chủ động đưa từng cuốn sách đến tay người đọc một cách gọn gàng và không bị thất thoát tiền bạc.
01Thời điểm được phép bán sách theo quy định
Trước khi nói về chuyện bán buôn, tác giả cần nắm rõ mốc thời gian được phép thu tiền theo đúng Luật Xuất bản:
- Trước khi sách in xong: Bạn chỉ nên lập trang tiếp nhận đăng ký nhận sách để đo lường số lượng người quan tâm. Ở giai đoạn này chưa thu tiền của độc giả, vì sách chưa qua khâu kiểm tra xuất bản phẩm lưu chiểu.
- Sau khi có quyết định phát hành: Khi xưởng in hoàn thành, nhà xuất bản nhận sách mẫu lưu chiểu, kiểm tra nội dung đúng với bản thảo đã duyệt và ký văn bản quyết định phát hành. Lúc này cuốn sách mới chính thức đủ điều kiện pháp lý để lưu hành trên thị trường và tác giả được phép nhận tiền bán sách.
Với các ấn phẩm in số lượng từ 200 đến 500 cuốn của tác giả độc lập, việc tự bán trực tiếp cho bạn bè, đồng nghiệp, học viên và người theo dõi thường là cách có lời nhất. Bạn giữ lại được toàn bộ tiền bán sách thay vì phải chia từ 40% đến 55% chiết khấu cho các chuỗi nhà sách trung gian, đồng thời có ngay tiền về tài khoản để bù đắp chi phí in ấn ban đầu.
02Nhận tiền chuyển khoản thẳng: Đừng đưa số tài khoản trần trụi
Nhiều người có thói quen chụp số tài khoản ngân hàng đăng lên trang cá nhân kèm lời nhắn: "Ai mua sách thì chuyển khoản cho mình kèm tên và địa chỉ". Cách làm này hầu như luôn dẫn đến rắc rối:
- Người chuyển khoản thường quên ghi tên, hoặc chỉ viết vỏn vẹn hai chữ "mua sach", thậm chí tên tài khoản ngân hàng lại là biệt danh hoặc tên người thân chuyển hộ.
- Bạn phải mất nhiều giờ ngồi dò từng dòng tin nhắn báo biến động số dư, đối chiếu giờ chuyển tiền để đoán xem khoản tiền 150.000 đồng này là của ai.
- Nếu có vài chục người chuyển cùng một buổi chiều, việc sót đơn hoặc gửi nhầm sách là điều khó tránh khỏi.
Cách làm gọn gàng là dùng mã VietQR gắn theo từng đơn hàng cụ thể:
- Mã thanh toán tự động: Người mua điền tên, số điện thoại và địa chỉ giao hàng trên trang sách. Hệ thống sẽ tự động tạo một mã VietQR chứa đúng số tiền cần trả và mã đơn hàng của riêng người đó.
- Quét mã là xong: Người mua mở ứng dụng ngân hàng trên điện thoại, quét mã một giây là toàn bộ số tài khoản, số tiền và nội dung chuyển khoản được điền sẵn. Họ không phải gõ tay từng con số nên không lo chuyển nhầm.
- Tiền về thẳng tài khoản của bạn: Tiền từ ngân hàng của người mua chuyển thẳng vào tài khoản của tác giả, không qua bất kỳ ví điện tử hay cổng trung gian nào giữ tiền.
- Đối chiếu dễ dàng: Trong trang quản lý sách trên Vylink Books, mỗi khi có người chuyển khoản, bạn chỉ cần mở danh sách đơn hàng, nhìn thấy tiền về đúng mã đơn là bấm nút tích "Đã nhận tiền".
03Báo tin cho những người đã đăng ký trước
Nếu trong các tuần trước ngày in bạn đã mở trang tiếp nhận đăng ký, bây giờ chính là lúc khai thác danh sách này. Đây là nhóm độc giả quan tâm nhất vì họ đã chủ động để lại số điện thoại chờ ngày sách ra mắt.
Khi liên hệ lại, bạn cần lưu ý hai điểm:
- Không đăng bài réo tên tập thể: Việc gắn thẻ hàng chục người vào một bài viết công khai trên mạng xã hội dễ gây phản cảm. Hãy liên hệ riêng với từng người để thể hiện sự tôn trọng.
- Nội dung tin nhắn rõ ràng, khiêm tốn: Báo tin sách đã in xong, kèm số quyết định phát hành của nhà xuất bản và đường link để họ vào xem lại thông tin rồi quét mã thanh toán.
Để bạn không phải tốn công sao chép từng số điện thoại hay dán link cho từng người, trang quản lý sách Vylink Books có sẵn khung "Báo cho người đã đăng ký". Khi bạn bật chế độ "Bán sách", hệ thống tự động chuẩn bị sẵn tin nhắn mẫu kèm đường link của cuốn sách. Cạnh tên mỗi người đã đăng ký có một nút "Nhắn Zalo". Bạn chỉ việc bấm nút là ứng dụng Zalo sẽ mở thẳng cuộc trò chuyện với người đó cùng nội dung soạn sẵn, bạn chỉ cần đọc lại tên rồi bấm gửi tin nhắn.
04Đóng gói sách chuẩn: Bảo vệ 4 góc mép sách
Một cuốn sách được thiết kế đẹp và in ấn cẩn thận nhưng khi đến tay người đọc lại bị cong gáy, móp mép hay rách bìa thì ấn tượng ban đầu sẽ giảm đi rất nhiều. Các xe tải bưu cục vận chuyển hàng ngàn bưu kiện xếp chồng lên nhau mỗi ngày, nên nếu bạn chỉ bọc sách bằng một lớp giấy báo mỏng hay cho vào phong bì ni lông thì mép sách chắc chắn sẽ bị dập.
Các bước đóng gói sách đạt chuẩn:
- Lớp 1 - Màng xốp bóng khí: Quấn tối thiểu 2 vòng màng xốp bóng khí (loại bóng xốp chống sốc) quanh cuốn sách. Dán băng dính cố định phần mép bọc, đặc biệt gập kín hai đầu trên và dưới để bảo vệ cả 4 góc gáy sách.
- Lớp 2 - Hộp carton vừa vặn: Đặt cuốn sách đã bọc xốp vào hộp carton có kích thước sát với khổ sách. Tránh dùng hộp quá rộng khiến sách bị xô lệch va đập bên trong khi xe chạy. Nếu hộp còn khoảng trống, hãy chèn thêm một miếng màng xốp hoặc giấy vụn vào để sách nằm cố định.
- Dán băng dính hình chữ H: Dán kín đường nối ở giữa nắp hộp, sau đó dán thêm hai đường băng dính ở hai mép cạnh. Cách dán này giúp nắp hộp không bị bung ra khi bị các kiện hàng nặng khác đè lên trong quá trình vận chuyển.
05In nhãn gửi hàng và chuyển phát nhanh
Khi số lượng đơn hàng lên tới 30 hay 50 cuốn, việc ngồi viết tay từng tờ phiếu gửi bưu điện sẽ khiến bạn mỏi tay và rất dễ viết nhầm số nhà hay số điện thoại của người nhận.
Tác giả có thể tận dụng tính năng in nhãn gửi hàng trực tiếp từ trang quản lý sách:
- Hệ thống tự động dàn trang in A4 gồm nhiều nhãn gửi hàng chuẩn. Mỗi nhãn có đầy đủ tên người nhận, số điện thoại, địa chỉ chi tiết và mã đơn hàng tương ứng.
- Bạn chỉ cần in ra giấy thường bằng máy in văn phòng, dùng kéo cắt theo đường viền rồi dùng băng dính trong dán chắc chắn lên mặt trên của hộp carton. Bạn cũng có thể xuất file danh sách ra Excel để nạp thẳng vào ứng dụng của các đơn vị chuyển phát.
- Mang các kiện sách ra bưu cục gần nhà (như bưu điện VNPost, Viettel Post, giao hàng nhanh...) hoặc tạo đơn trên ứng dụng điện thoại để bưu tá đến tận nhà lấy hàng.
- Khi bưu tá quét mã nhận hàng, hãy giữ lại phiếu gửi hoặc chụp màn hình mã vận đơn để tiện theo dõi lộ trình bưu kiện.
06Chăm sóc người đọc sau khi gửi sách
Công việc của tác giả không dừng lại ở lúc giao kiện hàng cho bưu điện. Việc chăm sóc người mua cẩn thận sau khi bán sẽ giúp bạn xây dựng được mối liên kết gắn bó với độc giả và tạo tiền đề tốt cho những cuốn sách tiếp theo:
- Gửi mã bưu gửi cho người mua: Ngay sau khi bưu cục tiếp nhận, hãy nhắn mã vận đơn cho người mua kèm lời nhắn: "Mình đã gửi sách qua bưu điện, mã đơn của bạn là... Dự kiến 2 đến 3 ngày tới sách sẽ đến nơi, bạn để ý điện thoại giúp mình nhé". Điều này giúp người mua yên tâm và chủ động nhận hàng.
- Kẹp thiệp cảm ơn viết tay: Nếu có thời gian, hãy kẹp một tấm thiệp nhỏ ghi lời cảm ơn chân thành và chữ ký của bạn vào trang đầu cuốn sách. Một chi tiết nhỏ như vậy tạo nên cảm xúc rất ấm áp mà không một nhà sách lớn nào làm được.
- Nhắn tin hỏi thăm sau 3 ngày: Khi ứng dụng bưu chính báo đã giao hàng thành công, hãy nhắn một tin ngắn: "Chào bạn, bưu cục báo sách đã đến nơi an toàn. Bạn mở hộp xem sách có nguyên vẹn không nhé. Nếu có bất kỳ trầy xước nào do vận chuyển, bạn cứ báo để mình gửi đổi cuốn khác ngay".
- Lắng nghe phản hồi: Khi độc giả đọc xong và gửi tin nhắn khen ngợi hoặc chia sẻ cảm nghĩ, hãy trân trọng cảm ơn họ và xin phép được trích đăng một đoạn ngắn (kèm ảnh chụp cuốn sách) lên trang cá nhân. Những lời nhận xét chân thực từ người đọc thật thường thuyết phục hơn mọi lời quảng cáo đối với những người đang phân vân chưa mua.
07Sử dụng công cụ kế hoạch ra mắt sách của Vylink Books
Để hỗ trợ các tác giả độc lập tự tin đưa cuốn sách của mình đến với người đọc mà không phải lo lắng về khâu kỹ thuật, Vylink Books đã tích hợp sẵn bộ công cụ này trong tài khoản tác giả. Ai đăng nhập bằng Google cũng dùng được trang sách, tính năng Bán sách, khung báo tin và ảnh phối cảnh; phần chi tiết theo kênh, điểm hòa vốn và đủ 13 tuần việc mở cho tác giả làm sách cùng Vylink Books (bản miễn phí xem được 2 tuần đầu và 3 bài hướng dẫn):
- Phân tích sức bán theo kênh và điểm hòa vốn: Giúp bạn ước tính số cuốn có thể bán được để quyết định số lượng in đợt đầu phù hợp, không lo chôn vốn.
- Lịch việc 13 tuần: Lộ trình chi tiết từng tuần từ trước ngày in đến sau ngày phát hành, kèm 13 bài hướng dẫn và biểu mẫu bài đăng mẫu.
- Trang sách riêng và tính năng Bán sách: Khởi tạo trang
/sach/<tên>để tiếp nhận đăng ký trước ngày in, bật bán sách có mã VietQR chuyển thẳng tiền về tài khoản tác giả sau khi có quyết định phát hành, quản lý đơn hàng có tích chọn và in nhãn gửi hàng A4 trực tiếp. - Khung Báo cho người đã đăng ký: Có sẵn tin nhắn mẫu và nút Nhắn Zalo từng người để bạn thông báo sách phát hành nhanh chóng.
- Công cụ ảnh phối cảnh cuốn sách: Tự tạo ảnh bìa sách theo 3 kiểu (đứng nghiêng, nằm trên bàn, đứng có bóng đổ) và 5 tông nền để tải về đăng bài giới thiệu.
Bạn có thể bắt đầu tìm hiểu và dùng thử công cụ ngay hôm nay: