Xin giấy phép xuất bản sách và đăng ký mã ISBN: thủ tục cho tác giả lần đầu

Trước khi in: hai thứ cuốn sách phải có

Viết xong bản thảo đầu tay, ai cũng muốn thấy cuốn sách của mình nằm trên kệ nhà sách, có trang bán trên sàn thương mại điện tử, hoặc ít ra là được trao tận tay người thân như một món quà tử tế. Nhưng giữa file Word và cuốn sách lưu hành công khai còn hai thủ tục pháp lý mà bạn không bỏ qua được: quyết định xuất bản và mã ISBN, tức mã số sách tiêu chuẩn quốc tế.

Luật Xuất bản hiện hành đặt ra mấy nguyên tắc rất rõ:

• Sách xuất bản và phát hành ở Việt Nam đều phải có quyết định xuất bản do một nhà xuất bản cấp.
• Sách in ra và đem lưu hành khi không có giấy phép bị xem là xuất bản phẩm trái phép. Người hoặc đơn vị phát hành có thể bị xử phạt vi phạm hành chính và tịch thu xuất bản phẩm theo quy định pháp luật.
• Ngược lại, sách đã được cấp phép và có quyết định phát hành thì lưu hành hợp pháp, gửi bán được ở các chuỗi nhà sách toàn quốc và trên các kênh bán hàng trực tuyến.

Phần còn lại của bài đi theo trình tự bạn sẽ gặp ngoài đời: hiểu mã ISBN trước, rồi tới chuyện ai được đứng tên xin phép, cách liên kết xuất bản vận hành, giấy tờ cần gom, và bốn bước từ bản thảo tới quyết định phát hành.

Mã ISBN: dãy 13 chữ số nói lên điều gì

Nói gọn: ISBN (International Standard Book Number) là mã số sách tiêu chuẩn quốc tế, gồm 13 chữ số, giúp phân biệt từng đầu sách và từng phiên bản xuất bản trên khắp thế giới. Sách xuất bản ở Việt Nam mang tiền tố quốc gia 978-604. Mã do Cục Xuất bản, In và Phát hành cấp thông qua nhà xuất bản liên kết. Có mã này, sách đủ điều kiện lưu hành hợp pháp, in được mã vạch và đi vào hệ thống nhà sách toàn quốc.

Hãy hình dung ISBN như số căn cước của một cuốn sách. Cả thế giới dùng chung một cách đánh số, nên không có hai cuốn sách nào trùng mã với nhau.

Dãy ISBN-13 được tách làm 5 phần, nối với nhau bằng dấu gạch:

Trên sách in, mã ISBN được đổi thành mã vạch, đặt ở góc dưới bìa sau, gần giá bìa. Hiệu sách và thư viện chỉ cần đưa máy quét qua là nhận ra cuốn sách, nhờ vậy việc bán lẻ và kiểm hàng tồn nhẹ đi nhiều.

Tác giả cá nhân có tự xin giấy phép xuất bản được không?

Câu trả lời ngắn: Không. Cá nhân không được tự nộp hồ sơ xin giấy phép xuất bản đứng tên mình. Muốn xuất bản hợp pháp, tác giả phải đi qua hình thức liên kết xuất bản với một nhà xuất bản, hoặc nhờ một đơn vị làm dịch vụ xuất bản sách trọn gói thay mặt lo phần thủ tục từ đầu tới cuối.

Một thắc mắc rất hay gặp ở tác giả mới: "Sách do tôi viết, tiền in do tôi bỏ, sao tôi không thể tự cầm hồ sơ lên cơ quan nhà nước xin phép dưới tên mình?"

Lý do nằm ở cách luật phân vai. Chỉ nhà xuất bản, là đơn vị được Nhà nước cho phép thành lập và hoạt động xuất bản, mới có quyền tiếp nhận bản thảo, cho người đọc duyệt, đứng ra đăng ký với Cục Xuất bản, In và Phát hành, rồi ký quyết định xuất bản. Một người không thể tự cấp phép cho tác phẩm của chính mình.

Cũng cần nói rõ để tránh nhầm: nhà xuất bản là đơn vị làm nghề xuất bản, không phải cơ quan quản lý nhà nước. Vai trò quản lý thuộc về Cục Xuất bản, In và Phát hành.

Liên kết xuất bản vận hành ra sao

Để tác giả tự do vẫn in được sách đúng luật, Luật Xuất bản mở ra cách làm rất phổ biến là liên kết xuất bản. Hai bên chia việc như sau:

Hành trình bốn bước của một cuốn sách hợp pháp

Thông thường, bản thảo đi qua bốn chặng sau:

1. Nhà xuất bản đọc duyệt bản thảo đã biên tập xong.
2. Nhà xuất bản đăng ký xuất bản, sách được cấp mã ISBN.
3. Sách được in tại cơ sở in có giấy phép.
4. Nhà xuất bản ký quyết định phát hành.

Chặng 1: đọc duyệt và thẩm định

Bạn gửi hồ sơ cùng bản thảo tới một nhà xuất bản có tôn chỉ, mục đích hợp với thể loại sách. Biên tập viên ở đó đọc toàn bộ bản thảo, xem nội dung có chạm vào những điều cấm tại Điều 10 Luật Xuất bản hay không, chẳng hạn xâm phạm an ninh quốc gia, kích động bạo lực, xuyên tạc sự thật lịch sử. Câu chữ nào nhạy cảm, trích dẫn nào chưa rõ nguồn, biên tập viên sẽ trao đổi để bạn chỉnh kịp thời.

Chặng 2: đăng ký xuất bản, nhận mã ISBN

Bản thảo đã qua duyệt thì nhà xuất bản lập hồ sơ đăng ký xuất bản, gửi Cục Xuất bản, In và Phát hành (thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch). Cục xác nhận đăng ký xong, giám đốc nhà xuất bản ký quyết định xuất bản. Cuốn sách lúc này có mã ISBN và mã vạch.

Chặng 3: đưa đi in

Số quyết định xuất bản và mã ISBN được điền vào trang thông tin xuất bản trong file dàn trang InDesign. File hoàn chỉnh mới được chuyển cho nhà in. Nơi in phải là doanh nghiệp có giấy phép hoạt động in xuất bản phẩm theo quy định.

Chặng 4: kiểm tra sách in và quyết định phát hành

In xong, nhà xuất bản đối chiếu sách thành phẩm theo quy định chuyên môn. Sách đạt yêu cầu cả về kỹ thuật lẫn pháp lý thì giám đốc nhà xuất bản ký quyết định phát hành. Từ thời điểm này, cuốn sách được phân phối và bán công khai trên toàn quốc.

Mất bao lâu

Gom hồ sơ liên kết xuất bản

Hồ sơ đủ ngay từ lần đầu thì việc thẩm định trôi hơn và bạn đỡ chờ. Một bộ hồ sơ liên kết thường có:

1. Bản thảo hoàn chỉnh, đã soát chính tả, rà câu chữ cẩn thận, lưu ở dạng Word hoặc PDF.
2. Văn bản đề nghị liên kết xuất bản, trong đó ghi:
   • tên chính thức của sách, họ tên thật của tác giả, bút danh nếu có;
   • thể loại, ví dụ văn học nghệ thuật, kỹ năng, kinh tế quản trị, chuyên khảo, hồi ký gia đình;
   • mục đích viết, chủ đề chính và nhóm độc giả hướng tới;
   • số lượng in dự kiến, khổ sách, kiểu bìa, và cơ sở in sẽ nhận in.
3. Giấy tờ tùy thân của tác giả: bản sao có chứng thực thẻ căn cước (hoặc căn cước công dân còn hạn), hoặc hộ chiếu.
4. Giấy tờ về quyền tác giả, nếu cuốn sách cần:
   • sách dịch phải có hợp đồng chuyển giao quyền dịch và quyền xuất bản với bên giữ bản quyền gốc;
   • sách nhiều người cùng viết phải có văn bản thỏa thuận được mọi đồng tác giả đồng ý.

Ba chỗ hay làm hồ sơ bị trả về

Phần lớn sự chậm trễ đến từ những chi tiết nhỏ. Bạn nên rà trước ba điểm:

• Nguồn của sự kiện và số liệu. Tư liệu lịch sử, chi tiết về nhân vật, số liệu nghiên cứu được dẫn trong sách cần chỉ rõ xuất xứ, và xuất xứ ấy phải chính thống.
• Bản quyền hình ảnh. Ảnh và tranh trong sách cần có bản quyền hợp pháp, hoặc có văn bản đồng ý của người chụp, người vẽ. Ảnh lấy trên mạng không biết nguồn rất dễ bị yêu cầu thay hoặc gỡ.
• Tên sách. Tên nên nói đúng nội dung bên trong và không dùng những chữ khiến người đọc tưởng đây là văn bản do cơ quan nhà nước ban hành.

Vylink Books lo phần thủ tục cùng bạn

Lần đầu làm sách, nhiều tác giả thấy rối vì có quá nhiều giấy tờ và quá nhiều bên. Ở Vylink Books, người phụ trách lập hồ sơ, trực tiếp làm việc với các nhà xuất bản liên kết là NXB Văn học, NXB Dân Trí, NXB Phụ nữ Việt Nam, NXB Công Thương và các nhà xuất bản khác, và theo hồ sơ tới khi sách có mã ISBN và quyết định phát hành.

Việc này thuộc Gói 2 (Xuất bản có giấy phép). Chi phí cụ thể:

Câu hỏi thường gặp

Tài liệu để bạn đi tiếp

Đã có bản thảo trong tay và muốn tìm hiểu thêm về cấp phép, dàn trang, in ấn, bạn có thể bắt đầu từ đây:

• Cẩm nang tự xuất bản sách trọn gói lần đầu gói cả hành trình vào sơ đồ 5 bước, từ bản thảo tới sách in.
• Công cụ tính chi phí xuất bản và in sách cho bạn nhập số trang, số cuốn (từ 50 cuốn) để ước tiền dàn trang và tiền in.
• Dịch vụ in sách theo yêu cầu số lượng ít dành cho bạn cần in số lượng nhỏ mà vẫn chăm chút giấy và bìa.
• Tải file Word mẫu và soạn bản thảo ngay trên đó, khâu dàn trang về sau sẽ ít trục trặc hơn.