01Viết hồi ký: Câu chuyện đời thường cũng đáng ghi lại
Nhiều người nghĩ hồi ký hay tự truyện chỉ dành riêng cho các danh nhân, chính khách hay những người nổi tiếng. Nhưng trong đời thực, mỗi người đều trải qua những năm tháng thăng trầm, những bài học riêng mà sách vở thông thường không nhắc tới.
Một người cha từng đi qua năm tháng chiến tranh và thời bao cấp; một người mẹ tảo tần nuôi con khôn lớn qua những ngày khó khăn; một thầy giáo cả đời đứng trên bục giảng; hay một người bươn chải gây dựng cơ nghiệp từ tay trắng... Những câu chuyện chân thật đó chính là kỷ niệm quý giá mà con cháu trong nhà muốn hiểu và giữ lại.
Nếu bạn đang muốn viết lại cuốn hồi ký cho mình, hoặc muốn ngồi chép lại câu chuyện cuộc đời của cha mẹ thì bài viết này sẽ chia sẻ từng bước thực hiện.
02Ba khó khăn thường gặp khi bắt đầu viết
Trước khi đặt bút viết, hầu hết mọi người đều gặp ba vướng mắc:
- "Ký ức nhiều quá, không biết bắt đầu từ đâu": Cuộc đời 60 hay 70 năm có biết bao sự kiện lớn nhỏ, nếu không có khung sườn thì dễ rơi vào cảnh nhớ đâu chép đó như một cuốn nhật ký vụn vặt.
- "Sợ văn mình vụng, không ai muốn đọc": Nhiều người lo mình không quen viết lách. Nhưng sức hút của một cuốn hồi ký gia đình nằm ở sự chân thật và những chi tiết có thật, không cần câu từ bóng bẩy.
- "Ngại khơi lại chuyện buồn hoặc bất hòa trong nhà": Ai cũng có những đoạn đời gập ghềnh. Việc quyết định kể điều gì và giữ lại điều gì cho riêng mình đòi hỏi sự cân nhắc thấu đáo.
03Năm bước viết cuốn hồi ký đầu tay
Để chuyển những câu chuyện kể thành một cuốn sách rõ ràng, bạn có thể đi theo 5 bước:
[1. Chọn chủ đề chính] ──► [2. Lập dàn ý thời gian] ──► [3. Tìm ảnh và kỷ vật]
│
▼
[5. Dàn trang và in] ◄── [4. Ghi âm và viết lại] ◄────────┘
1Bước 1Chọn chủ đề chính
Đừng cố kể lại từng ngày trong đời. Hãy tự hỏi: "Điều quan trọng nhất mà tôi muốn con cháu đọc được từ cuốn sách này là gì?"
- Tinh thần vượt khó qua những năm tháng thiếu thốn?
- Tình cảm gia đình và sự tần tảo của cha mẹ?
- Bài học làm người và kinh nghiệm trong công việc? Chủ đề này giúp bạn biết nên giữ lại chuyện gì và bỏ bớt chuyện gì.
2Bước 2Lập dàn ý theo từng chặng đời
Chia cuộc đời thành 4 đến 6 phần chính. Dưới đây là khung mẫu dễ áp dụng:
- Chương 1: Quê hương và tuổi thơ: Làng quê, nếp nhà xưa, cha mẹ, anh chị em và những kỷ niệm thuở nhỏ.
- Chương 2: Tuổi trẻ và bước ngoặt: Rời quê đi học, đi bộ đội, thanh niên xung phong, hoặc những năm tháng bắt đầu tự kiếm sống.
- Chương 3: Lập gia đình và nuôi con: Ngày cưới thời gian khó, những năm tháng vợ chồng cùng nuôi con ăn học.
- Chương 4: Công việc và những thử thách: Những cột mốc trong nghề nghiệp, bài học rút ra và những điều tự hào.
- Chương 5: Tuổi xế chiều và lời nhắn gửi: Chiêm nghiệm cuộc sống, niềm vui bên con cháu và những lời dặn dò cho đời sau.
3Bước 3Tìm lại ảnh chụp và kỷ vật
Cuốn sách sẽ sinh động hơn khi có thêm hình ảnh:
- Ảnh đen trắng thời trẻ, ảnh gia đình, ảnh bạn bè đồng ngũ, ảnh cưới ngày xưa.
- Lưu ý: Dùng điện thoại chụp lại thật phẳng dưới ánh sáng rõ hoặc dùng máy quét để khi đưa vào sách ảnh không bị mờ.
4Bước 4Trò chuyện và ghi chép lại
Người lớn tuổi tự ngồi viết tay thường rất mau mỏi. Cách làm thuận tiện là:
- Con cháu ngồi nói chuyện cùng ông bà, cha mẹ.
- Dùng điện thoại ghi âm lại, mỗi buổi nói chuyện khoảng 40 đến 60 phút theo một chủ đề cụ thể.
- Sau đó nghe lại, gõ ra máy tính và sắp xếp câu từ cho liền mạch, dễ đọc.
5Bước 5Dàn trang, làm bìa và in sách
Sau khi bản thảo chữ đã xong:
- Đưa bản thảo vào phần mềm dàn trang (InDesign) để căn chỉnh lề sách, số trang, khoảng cách dòng cho thoáng mắt.
- Làm bìa sách nhã nhặn (thường dùng ảnh chụp thời trẻ hoặc ảnh gia đình ấm cúng).
- Chọn loại giấy xốp nhẹ, chống lóa mắt để người lớn tuổi đọc không bị mỏi.
04Viết hồi ký cho cha mẹ: Gắn kết tình cảm gia đình
Trong nhịp sống bận rộn, người già thường cảm thấy ít người chuyện trò khi con cháu mải làm việc. Việc ngồi lắng nghe và ghi lại hồi ký cho cha mẹ là dịp quý để con cháu hiểu thêm về những gì cha mẹ đã trải qua.
Khi kể lại chuyện xưa, cha mẹ thấy những vất vả của mình được con cháu trân trọng. Cuốn hồi ký in thành cuốn gửi tặng vào dịp mừng thọ hay ngày lễ sum họp gia đình là món quà mang nhiều ý nghĩa tình cảm.
05Tự viết hay nhờ người chắp bút?
Nếu bạn có thời gian và quen viết lách, việc tự tay viết từng trang sách sẽ mang dấu ấn riêng của gia đình. Còn nếu bạn quá bận rộn, việc tìm một người chắp bút có kinh nghiệm cũng là một lựa chọn:
- Giữ đúng giọng kể tự nhiên: Người viết có kinh nghiệm sẽ lắng nghe để câu chữ thể hiện đúng tính cách mộc mạc của người kể.
- Tiến độ rõ ràng: Cuốn sách được làm đều đặn theo từng tuần, tránh việc bỏ dở giữa chừng.
- Làm trọn các khâu: Từ ghi âm, gỡ băng, biên tập chữ, đến dàn trang InDesign và gửi xưởng in.
Những câu hỏi thường gặp
- Nhờ người chắp bút thì ai đứng tên tác giả?
Người kể chuyện (hoặc cha mẹ bạn) là tác giả duy nhất đứng tên trên bìa sách. Người chắp bút chỉ đóng vai trò ghi chép và diễn đạt câu chữ theo câu chuyện của bạn. - Chuyện riêng trong nhà có bắt buộc đưa vào sách không?
Hoàn toàn không. Bạn giữ quyền quyết định chi tiết nào đưa vào và chi tiết nào lược bỏ. Người làm sách ký cam kết bảo mật nội dung trước khi làm việc. - In số lượng ít từ 50 cuốn có được không?
Được. Máy in kỹ thuật số hiện nay cho phép in từ 50 cuốn với chi phí vừa phải, đóng bìa cứng hoặc bìa gập cẩn thận.
Bắt đầu lưu giữ câu chuyện gia đình
Bạn có thể bắt đầu từ một buổi trò chuyện ngắn tối nay bên tách trà cùng cha mẹ.
Tìm hiểu về cách làm sách chắp bút: Trang dịch vụ chắp bút Vylink Books
Tính thử chi phí in ấn: Công cụ tính giá trực tuyến
Trao đổi trực tiếp: Hotline hoặc Zalo 0862629811 (người phụ trách hỗ trợ trực tiếp).
Xem thêm: Cẩm nang tự xuất bản sách lần đầu và công cụ tính giá in sách trực tuyến.

